تبلیغات
هنر معماری - سنگ ساختمانی و کاربرد آن
چهارشنبه 5 مرداد 1390  05:33 ب.ظ    ویرایش: چهارشنبه 5 مرداد 1390 06:02 ب.ظ

سنگ ساختمانییکی از پوشش های مناسب در ساختمان که استفاده ازآن روز به روزبیشتر می شود ،سنگ است لذا متخصصین امر ساخت وساز دلایل مناسب بودن سنگ را در نمای ساختمان در چند مورد خلاصه کرده اند که عبارتند از :

1-عدم تغییر رنگ و جذب گرد و غبار

2-مقاومت در برابر رطوبت

3- تنوع در رنگ و جنس

4- اجرای سریع و آسان و تمیز

5- عایق حرارت و بی نیاز از زیر سازی

6- قابلیت اجرا بر روی کلیه سطوح

7-قابلیت ترمیم آسان

8-انعطاف پذیری و قابلیت فرم پذیری مناسب بر روی کلیه سطوح

9-ایده ال برای دکوراسیون نمای داخل و خارج ساختمان ها ، مغازه ها ،کافی شاپ ها و رستوران ها .

10-فراوانی و در دسترس بودن

11- امکان به وجود آوردن شکل های مورد نظر (دستی و ماشینی )

12-عمر زیاد (در صورت استفاده مناسب)

13-هزینه حفظ و نگهداری نسبتاً کم آن انتخاب ابعاد و جنس سنگ ،بستگی به محل استفاده آن دارد. سنگ هایی که در نمای خارجی مصرف می شود باید در مقابل عوامل جوی مانند تابش خورشید،باران ،گاز های موجود در هوا و ... مقاوم باشند . در نما سازی از نوع سنگ ممکن است فقط از یک نوع سنگ استفاده شود ویا آنکه از چندین سنگ متنوع استفاده شود . با یک طراحی خوب و هماهنگ کردن سنگ ها یا یکدیگر می توان نماهای سنگی بسیار زیبایی در ساختمان به وجود آورد . همچنین همواره باید به این مطلب توجه کرد که استفاده از سنگ ها ی پر دوام و با مقاومت بالا در برابر یخ زدگی و شرایط نا مساعد جوی و محیطی (نور خورشید ،آب و رطوبت ) با بافت و شکل مطلوب ،بدون ترک خوردگی و خلل و فرج وصرفه اقتصادی را نباید از یاد برد.

مشخصات کلی انتخاب سنگ برای مصارف ساختمانی

1- بافت سنگ باید ساختمانی سالم داشته باشد ، یعنی بدون شیار ،ترک و رگه های سست باشد (کرمو نباشد )

2- بدون هر گونه خلل و فرج باشد .

3- پوسیدگی نداشته باشد .

4- یکدست ،یکنواخت و ممکن باشد .

5- سنگ ساختمانی شاید آب زیاد جذب کند ، لذا نباید :

الف - در آب متلاشی یا حل شود.

ب - تمام یا قسمتی از آن بیش از 8 درصد وزن خود آب بمکد.

6-سنگ ساختمانی نباید آلوده به مواد طبیعی و مصنوعی باشد .

7-
سنگ باید شرایط فیزیکی و شیمیایی محیط را تحمیل کند لذا باید :

الف - در برابر باد ،یخبندان ،تغییرات دما ودر صورت وجود جریان آب در مقابل آن و کلیه عوامل فرسایش مقاومت کند .

ب - در برابر محیط های شیمیایی ، اسیدی و قلیایی و همچنین عمل آبکافت و اکسید اسیون مقاومت کند .

8- مقاومت فشاری برای قطعات باربر نباید کمتر از 150 کیلوگرم بر سانتی متر مربع باشد .

9- در مقابل سایش مقاوم باشد.

نمای سنگی خود دارای انواع مختلفی هستند که عمده این تمایزات را می توان در تفاوت نوع سنگ موجود در طبیعت نام برد .لذا در اینجا جایز است قبل از معرفی انواع سنگ ها ابتدا به توضیح واژه سنگ تزئینی پرداخته و سپس به معرفی نما ها بپردازیم .

سنگ های تزیینی

سنگ تزئینی ، سنگی است طبیعی که در اندازه مشخص انتخاب ، تراش و یا برش خورده باشد . به معنای وسیع کلمه ، اصطلاح سنگ تزئینی شامل سنگ ها در هر شکل می شود که به طور مستقیم و پس از برش ، سائیده شدن و صیقل کاری در نماهای داخلی و خارجی ساختمان ها به کار می روند . سنگ های تزینی از نظر سنگ شناسی به یکی از گروه های سنگ آذرین ، دگرگونی و یا رسوبی اختصاص دارند و شامل انواع مرمر ، مرمریت ، چینی ، کنگلومرا ، تراورتن ، ماسه سنگ ، گرانیت ، دیوریت ، سینیت ، گابر و بعضی موارد کم اهمیت تر می باشند .

1- نمای سنگ قلوه ای

این سنگ ها در هنگام حرکت و غلتیدن در مسیر رودخانه و برخورد با یکدیگر ، دارای سطح تقریباً گرد و صیقلی می شوند از این جهت می توان از این سنگ ها در نمای ساختمان ها استفاده کرد . برای استفاده ، این سنگ ها را با ملات ماسه سیمان بر سطح دیوار آجری یا بتی طوری نصب می کنند که قلوه سنگ ها ، جلوه خاصی به نما می دهد و مهارت و تجربه بنا هم در زیبایی نما نقش مهمی دارد . اما نکته ای که باید در مورد این سنگ ها رعایت کرد این است که در صورت بکارگیری سنگ های رودخانه ای و سنگ های ضخیم در نماهای سنگی باید تا گرفتن کامل ملات از قالب های مناسب استفاده کرد .

2- نمای سنگ قیچی

سنگ قیچی به طول 10 ، عرض 3 تا 4 و ضخامت 1،5 سانتی متر در کارخانه سنگبری به وسیله گیوتین (قیچی) تهیه می شود البته ممکن است از سنگ قیچی با طول بیشتر از 10 سانتی متر هم استفاده شود . زوایای سنگ قیچی ها 90 درجه و سطوح آن (قسمت هایی که در نما دیده می شود) دارای برجستگی های نامنظم هستند . لازم به ذکر است سنگ قیچی را در نمای ساختمان ، بدون بند نصب می کنند و پشت آنها را دوغاب سیمان می ریزند . معمولاً در نماسازی از یک نوع (یکرنگ) سنگ قیچی استفاده می کنند اما با تلفیق سنگ ها با رنگ های مختلف ، می توان نمای زیبایی در ساختمان به وجود آورد . به علت گرفتن گرد و خاک و دوده هوا به خود ، این نماها خیلی زود کثیف می شوند و باید آنها را مرتب تمیز کرد .

3- سنگ پلاک

استفاده از پلاک سنگ برای نمای ساختمان در کشور از زمان های قدیم رواج داشته است . اما استفاده وسیع و فراگیر آن در کشور حدود 50 سال پیش با ورود اولین کارخانه ماشینی تولید پلاک و یک خط کامل آلمانی توسط آستان قدس رضوی در مشهد در سال 1317 رواج یافت . صنعت سنگ در دنیا جز در دور? رکود عمیق اقتصاد جهانی در اواخر دهه 1930 ، همواره سیر رشد و تحول را طی کرده است . در این نوع سنگ ها قطعات بزرگ سنگ را از کوه (معدن سنگ) استخراج می کنند و پس از حمل به کارخانه سنگبری ، در ابعاد و ضخامت های (1 تا 5 سانتی متری) به صورت سنگ پلاک می برند و صیقل می دهند . اما نکته مهمی که باید همواره به آن توجه داشت این است که در صورت استفاده از سنگ های پلاک بایستی از این سنگ ها در برابر رطوبت یخبندان مراقبت نمود و مواد زاید را از سطح این سنگ ها پاک کرده و با استفاده از یکی از روش های زیر سنگ ها را کاملاً به سطح زیرین محکم کرد :

  • لقمه گذاری
  • پیچ و روپلاک کردن
  • نصب سیم و اسکوپ یا قلاب برای اتصال بهتر و محکم تر
  • نماهای ساخته شده از سنگ مصنوعی

با پیشرفت علوم شیمی و متالوژی به ویژه در گرایش های پلیمر و کامپوزیت ، تحول شگرفی در صنایع و معادن حادث شده است . ساخت و سنتز مصنوعات شیمیایی و احیای مواد معدنی از طریق فعل و انفعالات شیمیایی ، یکی از کارکردهای شیمی پلیمر در عصر حاضر است ، شاید ترکیب عناصر و مواد معدنی با یکدیگر و تولید مواد جدید ترکیبی تحت عنوان کامپوزیت ها مهم ترین تحول علمی قرن بیستم در زمینه صنعت سنگ باشد . از سوی دیگر ترکیب مواد طبیعی با بستری از مواد پلیمری به تولید سنگ های مصنوعی ویژه با کارکردی متنوع شده است .

ویژگی های سنگ های مصنوعی

  • تنوع در رنگ با قابلیت اجرای طرح های مختلف و دلخواه
  • سبک تر از سنگ های طبیعی و با وزن مخصوص 1100 تا 1300 کیلوگرم بر متر مکعب است که همین امر باعث وزن کمتر ساختمان و در نتیجه کاهش اثر زلزله بر ساختمان می شود .
  • قابلیت جذب آب در حد صفر
  • عدم محدودیت در ابعاد تولیدی با نصبی همانند سنگ طبیعی
  • استقامت (کشش و فشار) بالاتر از سنگ های طبیعی
  • اسکوب سرخود است . بدین معنی که برخلاف سنگ های طبیعی در اثر عوامل جوی و عدم چسبندگی به مرور زمان از بدنه ساختمان جدا نمی شود ، از آشناترین معایب سنگ طبیعی ، همین جداشدن تدریجی از بدنه ساختمان است .
  • مقاومت بالا در برابر عوامل جوی
  • استحکام و انسجام بالا
  • تنوع پذیری بالا
  • نصب راحت و بدون دردسر
تاریخچه ی استفاده از سنگ:

سنگ یکی از ابتدایی ترین مصالح ساختمانی است که انسان برای ساختن ابزار و پناهگاهها و رفع نیاز خود استفاده کرده است . دوره های کهن سنگی و پارینه سنگی نشان دهنده دوره هایی است که در آن کاربرد سنگ بر فلز و دیگر مصالح مقدم می باشد . آثار خانه های از سنگ چیده شده در شمال ایران متعلق به 7000 سال پیش موجود است . در ساختمانهای سنگی از سنگ لاشه همراه با ملاتهای گچ و آهک استفاده شده است چنانچه باید اذعان کرد که اگرچه سنگ به علت سنگینی و مشکلات حمل و نقل و استخراج تا حدی جای خود را به مصالحی نظیر آجر داده است اما همچنان اهمیت خود را در .ساختمانهای سنگین و سخت نظیر پلها ، تونلها بهمن گیرها، دیوارهای حائل و سنگ چین ها و کرسی چین ها و غیر حفظ کرده است خواص عمومی و کاربری سنگها سنگها را به طور کلی از نظر منشاء تشکیل به سنگهای آذرین ، رسوبی و دگرگون دسته بندی می کنند . در بررسی خواص عمومی سنگها مواردی مانند مقاومت در برابر کشش ، تحمل فشار ، نفوذپذیری ، انتشار امواج ، پایداری و در نظر گرفتن امتداد لایه بندی و سطوح ضعیف در عملیات که باید در این مورد گفت که سنگها نوعا دارای سطوحی هستند که در آنها نیروی چسبندگی و اتصال دانه ها نسبت به لایه های دیگر کمتر و یا حداقل است . و این موارد می تواند از اهمیت زیادی در بررسی سنگها برخوردار باشد . در مجموع باید مقاومت سنگ ساختمانی بدون شیار ، رگه ، ترک ، خلل و فرج پوسیدگی و لایه سست باشد و حتی المقدور رنگی یکنواخت داشته باشد بطور کلی سنگ طبیعی را که دارای مقاومت کافی در شرایط جوی و رنگ جالبی باشد می توان در عملیات ساختمانی و به صورت .سنگ لاشه ، سنگ قواره ، سنگ باربر ، سنگ پلاک ، سنگ درپوش ، سنگ ستون و حتی به صورت ظروف و وسایل سنگی استفاده نمود طرز تهیه سنگها و انواع آن قطعات بزرگ سنگی که از معدن به دست می آورند به نام « سنگ قله » معروف است سنگ قله نباید در زیر تیغه برش خرد شود و حتی المقدور بزرگ و قابل حمل باشد سنگ قله را بوسیله دیلم ، دست انفجار و یا برش از معدن جدا می کنند و بسته به نوع جنس و کاربرد آن در کارگاه بوسیله عملیات مکانیکی آماده کار می سازند . سنگهای با کاربرد خشن و باربر را بوسیله تیشه و چکش آماده می نمایند و سنگهای تزئینی را ابتدا برش داده و در حین برش شستشو می دهند تا سنگ را شسته و خاک آن را بگیرند . آنگاه بسته به اهمیت و مرغوبیت ، آن را ساب و جلا می دهند . سنگهایی که در ساختمان .بکارمیروند به نامهای سنگ لاشه ، سنگ قواره ، سنگ بادبر و سنگ پلاک مرسوم می باشند که به شرح آنها می پردازیم
یک ـ سنگ لاشه : سنگی است که شکل خاصی نداشته و به همان صورتی که از معدن آورده می شود بکارمی .رود و کاربرد ان در زیرسازی ها ، پر کردن فاصله بین سنگها و کف سازی خشن محدود می شود
دو ـ سنگ قواره : سنگی است که از سنگ لاشه بدست می آید و در کارگاه ساختمانی با کمی تیشه کاری ابعاد منظمی یافته و دارای گوشه های معین می گردد از سنگ قواره برای دیوارهای باربر ، جدول .سازی و کف .سازی هایی که نیاز به کمی نما سازی دارن استفاده می شود
سه ـ سنگ بادبر ( مالون ) : سنگی است که با تیشه کاری کاملا شکل منظمی یافته و بویژه یک طرف آن شکل صاف به خود میگیرد .سنگ بادبر را در تونل سازی ، پل سازی ، جدول سازی ، دیوار های باربر و غیر باربر ، سنگفرش و پله استفاده می کنند و یکی از عمده ترین کاربردهای مهندسی سنگ لاشه و مالون بویژه در نقاط کوهستانی اجرای قوسهای سنگی است که در پلها ، درگاهها و طاق .زیرین دالانهای سنگی مورد مصرف قرار میگیرد
چهار ـ سنگ پلاک ( تزئیناتی ) : برای نما سازی در سطوح از سنگ پلاک استفاده می شود برای تهیه سنگ پلاک سنگ قله را در کارگاه سنگبری به ضخامتهای مورد نظر برش داده و سپس آن را تا حد جلا و آینه شدن ساب می دهند . سنگ تزئیناتی ارزان را از تراورتن و سنگهای گران قیمت را از گرانیت و مرمر انتخاب می کنند . سنگ پلاک را برای تزئینات داخل و خارج ساختمان و در کف ، دیوارپله ، کف پنجره ، کنار و زیر دیوار گچی و .وسایل تزئیناتی نظیر گلدان ، شمعدان ، جدول و جوی و غیره استفاده می کنند انواع سنگهای ساختمانی ایرانی ،عمده ترین سنگهایی که در عملیات ساختمانی در ایران بکار می روند عبارتند از :
گرانیت ، سنگ سبز توف کوارتزیت ، سنگ آهک تراورتن ، مرمر ، سرپانتین ، ماسه سنگ ، شیست که به توضیح :مختصری در مورد آنها می پردازیم
گرانیت : از انواع سنگهای آذرین بوده و بسیار سخت و محکم ، بادوام ، زبر و بسیار جلا پذیر است . ساب زدن و ،جلاپذیری از ساب معمولی و نمای سنگی تا مرحله اینه ای امکان پذیر است . گرانیت خرد شده را برای تهیه بتن زیر سازی جاده و راه آهن و سنگ ساختمانی آن را برای بناهای یادبود ، زیربنای تاسیسات ، تزئینات داخل و خارج ساختمان و کف سازی به کار می برند . از انواع گرانیت .ساختمانی می توان گابرو ، دیاباز ، که اصطلاحا به ان گرانیت سیاه هم می گویند نام برد
کوارتزیت : این نوع سنگ که اغلب با سنگ گرانیت نیز اشتباه می شود دارای وی?گیهای متفاوت است و از گرانیت سخت تر است این سنگ با ظاهر زبر و بلوری خود قابل شناسایی است . کوارتزیت را .بخاطر ظاهر ،زبر آن بیشتر در ساختمانهای ارزان قیمت و روستایی به کار می برند . رنگ آن بیشتر قهوه ای سوخته ، سرخ .خاکستری و قهوه ای است ماسه سنگ : این سنگها از نوع رسوبی هستند که از چسبیدن دانه های سیلیس به یکدیگر به وجود آمده اند . مواد این سنگ ممکن است ، سیلیس ، اکسید آهن و یا خاک رس باشد . سختی و دوام قطعات این سنگ بستگی به نوع چسب آن دارد . رنگ این سنگها معمولا خاکستری ، قهوه ای ، سرخ و ارغوانی است . ماسه سنگ کاملا سیمانی شده را ممکن است کاملا خرد نموده و در زیر سازی راه آهن و جاده .ها به کار برند . همچنین ماسه سنگ کوارتزی را به عنوان ماسه ریخته گری و ماده اولیه شیشه استفاده می کنند
سنگ توف : از انواع سنگهای خاکستر آتشفشان بوده که به علت چسبندگی کم ذرات آن در اثر هوازدگی پوسته پوسته .می شود و به صورت دانه های ریز از آن جدا می شود . این سنگ را به علت سبزی چشم نوازی که دارد در کار دیوار سازی پارک سازی و دیوارهای حایل استفاده می کنند
سنگ آهک : از انواع سنگهای رسوبی است و در سطح وسیعی از نظر اندازه ، قواره و شکل و رنگ وجود دارد . سنگ آهک را برای تزئینات داخل و خارج ساختمان ، دیوار ، تزئینات کف ، نماسازی .مجسمه سازی و ستون سازی به کار می برند .
تراورتن : این سنگ حاصل رسوبات جریانات آب گرم زیرزمینی می باشد . تراورتن به رنگهای سفید ، کرم و خاکستری وجود دارد ، این سنگ را برای نماسازی داخل و خارج ساختمان به کار می برند
مرمر : از انواع سنگ های دگرگون است که در رنگهای سفید ، خاکستری ، سیاه ، سبز ، قرمز ، زرد و ارغوانی می باشد. سنگ مرمر را برای تزئینات و نما سازی داخل ساختمان شامل ، کف ، دیوار و .کارهای هنری بکار می برند
شیست : سنگهای لایه لایه سیاه رنگ می باشند که از انواع سنگهای دگرگون هستند و به مصرف فرش کردن کف ، پیاده روها ، خیابانها ، باغها و پارکها می رسند . نکته ای که در پایان این مطلب قابل .ذکر است این می باشد که با توجه به معادن سنگهای ساختمانی
در ایران و استخراج انواع آن در ایران دارای مقام سوم و چهارم جهان می باشد

   


نظرات()   

هنر معماری